XV - Tuyển dịch thiên thứ mười lăm: An Nghĩa
 

1A.

Nguyên văn:

曹大家曰：夫妇以义为亲，以恩为合。若行楚挞，义欲何为？詈骂叱咤，恩欲何施？恩义既绝，鲜不离矣。

B.

Dịch nghĩa:

Tào đại gia (*) nói:  Vợ chồng lấy nghĩa làm tình thân, lấy ân ái làm sự hòa hợp.  Nếu làm chuyện quất bằng roi thì nghĩa để làm gì?  Chửi mắng quát tháo thì ân tỏ ra ở đâu?  Ân nghĩa đã hết, ít khi không xa lìa nhau vậy.
 

C.

Diễn ca:

Vợ chồng lấy nghĩa làm thân,
Quất roi tới tấp, "nghĩa" cần làm chi?
Hòa hợp đâu có dễ gì!
Cái "ân" gấp vạn, cái uy đừng nhầm!
Vũ phu bất chấp nghĩa, ân,
Con đường ly dị mới gần làm sao!
 

D.

Chú thích:

Tào đại gia:  cách gọi suy tôn Ban Chiêu đời Hán, đồng tác giả bộ sách Hán thư xuất sắc viết từ thế kỷ 1.  Hai tác giả kia là Ban Bưu và Ban Cố, cha và anh bà.  Bà là vợ Tào Thế Thúc (nhưng cách gọi ấy lại không dùng cho họ Tào mà chỉ thấy dùng cho Ban Chiêu!)
 

2A.

Nguyên văn:

苏东坡曰：富不亲兮贫不疏，此是人间大丈夫。富则进兮贫则退，此是人间真小辈。

B.

Dịch nghĩa:

Tô Ðông Pha (*) nói:  Với giàu không kết thân, với nghèo không ruồng rẫy, đấy là hạng đại trượng phu của nhân gian.  Với giàu thì đến, với khó thì lui, đấy là loại người tiểu nhân trong nhân gian.
 

C.

Diễn ca:

Thấy giàu, chẳng thiết lân la,
Gặp nghèo, chẳng chịu coi là không quen.
Tính tình ấy mới đáng khen,
Thật đáng coi bằng bậc đại trượng phu!
Thấy giàu, chỉ muốn... làm sui(!)
Thấy nghèo len lén rút lui, sợ phiền!
Kết giao chỉ nhắm bạc tiền,
Tiểu nhân chính hiệu, vô duyên nhất đời.
 

D.

Chú thích:

Tô Ðông Pha:  tên thật là Tô Thức (1036 - 1101) là một trong số những người có nhiều giai thoại nhất của mọi thời.  Ông cùng cha (Tô Tuân) và em (Tô Triệt) đều đỗ tiến sĩ, nức tiếng tài danh, đều được xếp vào hàng 8 tác giả lớn nhất của thời Ðường Tống (618 - 1279)
 

3A.

Nguyên văn:

太公曰：知恩报恩，风光如雅。有恩不报，非为人也。

B.

Dịch nghĩa:

Thái Công nói:  Lòng biết ơn và sự đền ơn là điều tao nhã vinh diệu.  Có ơn mà không báo đáp thì không phải là người vậy.
 

C.

Diễn ca:

Biết ơn cùng biết đền ơn,
Chính là vẻ đẹp quý hơn mọi điều.
Thế nhưng những kẻ hợm, kiêu,
Tự ái quá nhiều, cố ý quên ơn.
Tưởng thế mới trọn danh thơm,
Thật ra chẳng xứng áo cơm làm người.