THỜI TIẾT HÔM NAY

Hà Nội
TP. Hồ Chí Minh
Kiên Giang

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Thành viên trực tuyến

    0 khách và 0 thành viên

    Từ Điển Online

    Tra Từ Điển Online 

                  

     

    CTy HPEC

    Về Trang chủ

    Tỳ bà hành (Bạch Cư Dị - 白居易, Trung Quốc)

    Tybahanh21.jpg
    Nguồn: ST
    Người gửi: Lê Trung Chánh (trang riêng)
    Ngày gửi: 19h:13' 01-12-2009
    Dung lượng: 137.2 KB
    Số lượt tải: 2
    Mô tả:

     

     

     

     

     

    琵琶行

    潯陽江頭夜送客,
    楓葉荻花秋瑟瑟。
    主人下馬客在船,
    舉酒欲飲無管弦。
    醉不成歡慘將別,
    別時茫茫江浸月。
    忽聞水上琵琶聲,
    主人忘歸客不發。
    尋聲暗問彈者誰,
    琵琶聲停欲語遲。
    移船相近邀相見,
    添酒回燈重開宴。
    千呼萬喚始出來,
    猶抱琵琶半遮面。
    轉軸撥弦三兩聲,
    未成曲調先有情。
    弦弦掩抑聲聲思,
    似訴生平不得志。
    低眉信手續續彈,
    說盡心中無限事。
    輕攏慢撚抹復挑,
    初為霓裳後六么。
    大弦嘈嘈如急雨,
    小弦切切如私語。
    嘈嘈切切錯雜彈,
    大珠小珠落玉盤。
    閒關鶯語花底滑,
    幽咽流景水下灘。
    水泉冷澀弦凝絕,
    凝絕不通聲漸歇。
    別有幽愁暗恨生,
    此時無聲勝有聲。
    銀瓶乍破水漿迸,
    鐵騎突出刀鎗鳴。
    曲終收撥當心畫,
    四弦一聲如裂帛。
    東船西舫悄無言,
    惟見江心秋月白。
    沈吟放撥插弦中,
    整頓衣裳起斂容。
    自言本是京城女,
    家在蝦蟆陵下住。
    十三學得琵琶成,
    名屬教坊第一部。
    曲罷曾教善才服,
    妝成每被秋娘妒。
    五陵年少爭纏頭,
    一曲紅綃不知數。
    鈿頭銀篦擊節碎,
    血色羅裙翻酒污。
    今年歡笑復明年,
    秋月春風等閒度。
    弟走從軍阿姨死,
    暮去朝來顏色故。
    門前冷落車馬稀,
    老大嫁作商人婦。
    商人重利輕別離,
    前月浮梁買茶去。
    去來江口守空船,
    繞船明月江水寒。
    夜深忽夢少年事,
    夢啼妝淚紅闌干。
    我聞琵琶已歎息,
    又聞此語重唧唧。
    同是天涯淪落人,
    相逢何必曾相識。
    我從去年辭帝京,
    謫居臥病潯陽城。
    潯陽地僻無音樂,
    終歲不聞絲竹聲。
    往近湓城地底濕,
    黃蘆苦竹繞宅生。
    其間旦暮聞何物,
    杜鵑啼血猿哀鳴。
    春江花朝秋月夜,
    往往取酒還獨傾。
    豈無山歌與村笛,
    嘔啞嘲哳難為聽。
    今夜聞君琵琶語,
    如聽仙樂耳暫明。
    莫辭更坐彈一曲,
    為君翻作琵琶行。
    感我此言良久立,
    卻坐促弦弦轉急。
    淒淒不似向前聲,
    滿座重聞皆掩泣。
    座中泣下誰最多,
    江州司馬青衫濕。

    Tỳ bà hành

    Tầm Dương giang đầu dạ tống khách
    Phong diệp địch hoa thu sắt sắt
    Chủ nhân hạ mã khách tại thuyền
    Cử tửu dục ẩm vô quản huyền
    Tuý bất thành hoan thảm tương biệt
    Biệt thời mang mang giang tẩm nguyệt
    Hốt văn thuỷ thượng tỳ bà thanh
    Chủ nhân vong quy khách bất phát
    Tầm thanh âm vấn đàn giả thuỳ
    Tỳ bà thanh đình dục ngữ trì
    Di thuyền tương cận yêu tương kiến
    Thiêm tửu hồi đăng trùng khai yến
    Thiên hô vạn hoán thuỷ xuất lai
    Do bão tỳ bà bán già diện
    Chuyển trục bát huyền tam lưỡng thanh
    Vị thành khúc điệu tiên hữu tình
    Huyền huyền yểm ức thanh thanh tứ
    Tự tố bình sinh bất đắc chí
    Đê mi tín thủ tực tực đàn
    Thuyết tận tâm trung vô hạn sự
    Khinh lung mạn nhiên mạt phục khiêu
    Sơ vi Nghê thường hậu Lục yêu
    Đại huyền tào tào như cấp vũ
    Tiểu huyền thiết thiết như tư ngữ
    Tào tào thiết thiết thác tạp đàn
    Đại châu tiểu châu lạc ngọc bàn
    Gian quan oanh ngữ hoa để hoạt
    U yết lưu cảnh thuỷ hạ than
    Thuỷ tuyền lãnh sáp huyền ngưng tuyệt
    Ngưng tuyệt bất thông thanh tiệm yết
    Biệt hữu u sầu ám hận sinh
    Thử thời vô thanh thắng hữu thanh
    Ngân bình sạ phá thuỷ tương bính
    Thiết kỵ đột xuất đao thương minh
    Khúc chung thu bát đương tâm hoạch
    Tứ huyền nhất thanh như liệt bạch
    Đông thuyền tây phảng tiễu vô ngôn
    Duy kiến giang tâm thu nguyệt bạch
    Trầm ngâm phóng bát sáp huyền trung
    Chỉnh đốn y thường khởi liễm dung
    Tự ngôn bản thị kinh thành nữ
    Gia tại Hà Mô lăng hạ trú
    Thập tam học đắc tỳ bà thành
    Danh thuộc giáo phường đệ nhất bộ
    Khúc bãi tằng giao thiện tài phục
    Trang thành mỗi bị Thu Nương đố
    Ngũ Lăng niên thiếu tranh triền đầu
    Nhất khúc hồng tiêu bất tri số
    Điền đầu ngân tì kích tiết toái
    Huyết sắc la quần phiên tửu ố
    Kim niên hoan tiếu phục minh niên
    Thu nguyệt xuân phong đẳng nhàn độ
    Đệ tẩu tòng quân a di tử
    Mộ khứ triêu lai nhan sắc cố
    Môn tiền lãnh lạc xa mã hy
    Lão đại giá tác thương nhân phụ
    Thương nhân trọng lợi khinh biệt ly
    Tiền nguyệt Phù Lương mãi trà khứ
    Khứ lai giang khẩu thủ không thuyền
    Nhiễu thuyền nguyệt minh giang thuỷ hàn
    Dạ thâm hốt mộng thiếu niên sự
    Mộng đề trang lệ hồng lan can
    Ngã văn tỳ bà dĩ thán tức
    Hựu văn thử ngữ trùng tức tức
    Đồng thị thiên nhai luân lạc nhân
    Tương phùng hà tất tằng tương thức
    Ngã tòng khứ niên từ đế kinh
    Trích cư ngoạ bệnh Tầm Dương thành
    Tầm Dương địa tích vô âm nhạc
    Chung tuế bất văn ty trúc thanh
    Trú cận Bồn giang địa thế thấp
    Hoàng lô khổ trúc nhiễu trạch sinh
    Kỳ gian đán mộ văn hà vật
    Đỗ quyên đề huyết viên ai minh
    Xuân giang hoa triêu thu nguyệt dạ
    Vãng vãng thủ tửu hoàn độc khuynh
    Khởi vô sơn ca dữ thôn địch
    Âu á triều triết nan vi thính
    Kim dạ văn quân tỳ bà ngữ
    Như thính tiên nhạc nhĩ tạm minh
    Mạc từ cánh toạ đàn nhất khúc
    Vị quân phiên tác Tỳ bà hành
    Cảm ngã thử ngôn lương cửu lập
    Khước toạ xúc huyền huyền chuyển cấp
    Thê thê bất tự hướng tiền thanh
    Mãn toạ trùng văn giai yểm khấp
    Toạ trung khấp hạ thuỳ tối đa
    Giang Châu tư mã thanh sam thấp

    ----------------

    Tỳ bà hành (Người dịch: Phan Huy Thực

     Bến Tầm Dương, canh khuya đưa khách.
    Quạnh hơi thu, lau lách đìu hiu.
    Người xuống ngựa, khách dừng chèo,
    Chén quỳnh mong cạn, nhớ chiều trúc ty.
    Say những luống ngại khi hầu rẽ,
    Nước mênh mông đượm vẻ gương trong.
    Tiếng tỳ chợt vẳng trên sông,
    Chủ khuây khoả lại, khách dùng dằng xuôi.
    Lần tiếng sẻ, hỏi ai đàn tá ?
    Lửng tiếng đàn, nấn ná làm thinh.
    Dời thuyền theo hỏi thăm tình,
    Chong đèn, thêm rượu, còn dành tiệc vui.
    Mời mọc mãi thấy người bỡ ngỡ,
    Tay ôm đàn che nửa mặt hoa.
    Vặn đàn vài tiếng dạo qua,
    Tuy chưa trọn khúc, tình đà thoảng hay.
    Nghe não nuột mấy dây bứt rứt,
    Dường than niềm tấm tức bấy lâu.
    Chau mày, tay gảy khúc sầu,
    Giãi bày mọi nỗi trước sau muôn vàn.
    Ngón buông, bắt, khoan khoan dìu dặt,
    Trước Nghê thường, sau thoắt Lục yêu.
    Dây to nhường đổ mưa rào,
    Nỉ non dây nhỏ như trò chuyện riêng.
    Tiếng cao thấp lần chen liền gảy,
    Mâm ngọc đâu bỗng nảy hạt châu.
    Trong hoa, oanh ríu rít nhau,
    Suối tuông róc rách chảy mau xuống ghềnh.
    Tiếng suối lạnh, dây mành ngừng tắt,
    Ngừng tắt nên phút bặt tiếng tơ.
    Ôm sầu, đau giận ngẩn ngơ,
    Tiếng tơ lặng lẽ bấy giờ càng hay.
    Bình bạc vỡ tuôn đầy mạch nước,
    Ngựa sắt giong, thét ngược tiếng đao.
    Cung đàn trọn khúc thanh tao,
    Tiếng buông xé lụa, lựa vào bốn dây.
    Thuyền mấy lá đông tây lặng ngắt,
    Một vầng trăng trong vắt lòng sông.
    Ngậm ngùi đàn bát xếp xong,
    Áo xiêm khép nép hầu mong giải lời.
    Rằng xưa vốn là người kẻ chợ,
    Cồn Hà Mô trú ở lân la.
    Học đàn từ thuở mười ba,
    Giáo phường đệ nhất sổ đà chép tên.
    Gã thiện tài sợ phen dừng khúc,
    Ả Thu Nương ghen lúc điểm tô.
    Ngũ Lăng, chàng trẻ ganh đua,
    Biết bao the tấm chuốc mua tiếng đàn.
    Vành lược bạc gãy tay nhịp gõ,
    Bức quần hồng hoen ố rượu rơi.
    Năm năm lần lữa vui cười,
    Mãi gió trăng chẳng đoái hoài xuân thu.
    Buồn em trẩy, lại sầu dì thác,
    Lần hôm mai đổi khác hình dung.
    Cửa ngoài xe ngựa vắng không,
    Thân già mới kết đôi cùng khách thương.
    Khách trọng lợi khinh thường ly cách,
    Mãi buôn chè, sớm tếch miền khơi.
    Thuyền không đậu bến mặc ai,
    Quanh thuyền trăng dãi, nước trôi lạnh lùng.
    Ðêm khuya, sực nhớ vòng tuổi trẻ,
    Lệ trong mơ hoen vẻ phấn son.
    Nghe đàn ta đã chạnh buồn.
    Lại rầu nghe nỗi nĩ non mấy lời,
    Cùng một lứa bên trời lận đận,
    Gặp gỡ nhau lọ sẵn quen nhau.
    Từ xa kinh khuyết bấy lâu,
    Tầm Dương đất trích, gối sầu hôm mai.
    Chốn cùng tịch lấy ai vui thích,
    Tai chẳng nghe đàn địch cả năm.
    Sông Bồn gần chốn cát lầm,
    Lau vàng, trúc võ nảy mầm quanh hiên.
    Tiếng chi đó nghe liền sớm tối,
    Cuốc kêu sầu, vượn hót nỉ non.
    Hoa xuân nở, nguyệt thu tròn,
    Lần lần tay chuốc chén son riêng ngừng.
    Há chẳng có ca rừng địch nội,
    Giọng líu lo, nhiều nỗi khó nghe.
    Tiếng tỳ nghe dạo canh khuya,
    Dường như tiên nhạc gần kề bên tai.
    Hãy ngồi lại gảy chơi khúc nữa,
    Sẽ vì nàng soạn sửa bài ca.
    Tần ngần dường cảm lời ta,
    Dén ngồi bắt ngón đàn đà kíp dây.
    Nghe não nuột khác tay đàn trước,
    Khắp tiệc hoa tuôn nước lệ rơi.
    Lệ ai chan chứa hơn người ?
    Giang châu Tư Mã đượm mùi áo xanh.

    -----------------

    Ban đêm đưa tiễn khách ở đầu sông Tầm Dương
    Gió thu thổi vào lá phong, hoa lau hiu hắt
    Chủ nhân xuống ngựa, khách trong thuyền
    Nâng chén rượu muốn uông (mà) không có đàn sáo
    Say mà không vui vẻ gì (vì) biệt ly sầu thảm
    Lúc chia tay lòng mang mang, sông đượm bóng trăng
    Chợt nghe có tiếng tỳ bà trên mặt nước
    Chủ nhân quyên về, khách cũng không khởi hành
    Tìm theo tiếng để hỏi người đàn là ai
    Tiếng tỳ bà im bặt, muốn nói mà còn (ngại ngùng) trì hoãn
    Bèn dời thuyền lại xin được gặp mặt
    Rót thêm rượu, khêu đèn lên, trùng tân tiệc rượu
    Gọi đến ngàn lần vạn lần mới bước ra
    Tay ôm tỳ bà che khuất nửa gương mặt
    Vặn trục gảy dây hai ba tiếng (để thử)
    Chưa có khúc điệu gì mà nghe đã hữu tình
    Dây nào cũng nghẹn ngào, tiếng nào cũng có ý
    Bày tỏ nỗi bất đắc chí trong cuộc đời
    Hạ thấp lông mày cứ gảy cứ gảy mãi
    Giãi bày hết tâm sự vô cùng hạn
    Nhẹ nắn, chậm vuốt, rồi lại gảy tiếp
    Thoạt đầu là khúc Nghê thường, sau đó là khúc Lục yêu
    Dây lớn ào ào như mưa rào
    Dây nhỏ nỉ non như tỉ tê chuyện riêng
    (Rồi tiếp đến) tiếng rào rào lẫn tiếng nỉ non
    (Nghe như) hạt châu lớn hạt châu nhỏ rắc vào trong mân ngọc
    (Nghe như) tiếng chim oanh giọng (líu lo) qua lại trong hoa
    Nhịp suối ngập ngừng, nước chảy xuống bãi
    Suối nước bỗng lạnh đông, dây đàn ngưng bặt
    Tiếng đàn ngưng bặt, không thuận, bấy giờ bỗng yên lặng
    Tự có mối sầu u uất riêng, nỗi hận âm thầm phát sinh
    Lúc này không có âm thanh mà nghe con hay hơn có
    (Bỗng dưng nghe như) tiếng nước bắn tung ra khỏi thành bình bạc vị phá vỡ
    (Nghe như) đoàn quân thiết kỵ ào ào đến, đao thương sáng ngời
    Nàng dạo tay vào giữa bốn dây (và) chấm dứt ca khúc
    Bốn dây vang lên một âm thanh như lụa xé
    Thuyền mảng đông tây lặng im, không một tiếng nói
    Chỉ thấy vầng trăng thu rọi sáng giữa sông
    Nàng trầm ngâm gỡ phím, cài vào giữa các dây đàn
    Sửa gọn xiêm áo lại, đứng dậy chỉnh vẻ mặt
    Tâm sự rằng, nàng nguyên là con gái chốn kinh thành
    Nhà ở lăng Hà Mô
    Mười ba tuổi học được ngón đàn tỳ bà
    Tên thuộc bộ thứ nhất của giáo phường
    Mỗi gảy hết khúc đàn, từng khiến các nhà dạy đàn phục
    Mỗi trang điểm xong là đến nàng Thu Nương cũng đố kỵ
    Những chàng trai trẻ ở Ngũ Lăng tranh nhau tặng biếu
    Một bài ca, thưởng không biết bao là tấm lụa đào
    Vành lược bạc, cành trâm vàng đánh nhịp vỡ tan
    Quần lụa màu huyết dụ để rượu đổ ra hoen ố
    Năm này vui cười, năm sau cũng như vậy
    Trăng thu gió xuân, trải một đời nhàn hạ
    Em trai đi lính, rồi dì chết
    Chiều qua, sớm lại, nhan sắc cũng lão đi
    Trước cổng dần vắng tanh, thưa thớt đi ngựa xe
    Cũng có tuổi rồi mới làm vợ người lái buôn
    Người lái buôn chỉ tham lợi, coi thường biệt ly
    Tháng trước đi Phù Lương mua trà
    Từ đó đến giờ ở đầu sông một mình với con thuyền không
    Quanh thuyền trăng sáng, nước sông lạnh lẽo
    Đến khuya bỗng mộng thấy lại thời trẻ trung
    Trong mộng thấy khóc nhoè má hồng phấn son
    Tôi nghe tiếng tỳ bà đã thán tức
    Giờ nghe thêm những lời tâm sự lại càng bùi ngùi
    Cùng là kẻ luân lạc ở chốn chân trời
    Gặp gỡ nhau đây hà tất đã từng quen biết
    Năm ngoái tôi từ biệt kinh vua
    Bị biếm đến thành Tầm Dương cho đến nay nằm bệnh
    Tầm Dương xứ hẻo lánh không có âm nhạc
    Cả năm chưa nghe được tiếng đàn sáo
    Tôi ở gần sông Bồn, chỗ thấp và ẩm ướt
    Lau vàng, trúc võ mọc quanh nhà
    Ở nơi đây sáng chiều nghe được những gì
    Có tiếng quốc khóc ra máu và tiếng vượn hú bi ai
    Mùa xuân sáng hoa nở, mùa thu ban đêm có ánh trăng
    Tôi thường thường đem rượu ra uống một mình
    Có phải không có sơn ca thôn địch đâu
    Khốn nỗi líu lo, líu liết, thật khó nghe
    Đêm nay nghe được tiếng tỳ bà của nàng
    Như nghe được tiếng nhạc tiên, tai tạm nghe rõ ràng
    Xin ngồi lại đàn một khúc
    Tôi sẽ vì nàng làm bài Tỳ Bà hành
    Cảm động vì lời tôi nói, nàng đứng một lúc lâu
    Rồi ngồi xuống gảy đàn, tiếng bỗng chuyển thành cấp xúc
    Buồn thảm không giống như tiếng đàn vừa rồi
    Hết những người trong tiệc nghe lại đều che mặt khóc
    Trong những người ấy ai là người khóc nhiều nhất
    Tư mã Giang Châu ướt đẫm vạt áo xanh
      Lời tựa
    元和十年,予左遷九江郡司馬。明年秋,送客湓浦口,聞船中夜彈琵琶者,聽其音,錚錚然有京都聲;問其人,本長安倡女,嘗學琵琶於穆曹二善才。年長 色衰,委身為賈人婦。遂命酒,使快彈數曲,曲罷憫然。自敘少小時歡樂事,今漂淪憔悴,轉徙於江湖間。予出官二年 恬然自安,感斯人言,是夕,始覺有遷謫意,因為長句歌以贈之,凡六百一十六言,命曰琵琶行。

    Nguyên Hoà thập niên, dư tả thiên Cửu Giang quận Tư mã. Minh niên thu, tống khách Bồn phố khẩu, văn thuyền trung dạ đàn tỳ bà giả, thính kỳ âm, tranh tranh nhiên hữu kinh đô thanh; vấn kỳ nhân, bản Trường An xướng nữ, thường học tỳ bà ư Mục, Tào nhị thiện tài. Niên trưởng sắc suy, uỷ thân vi cổ nhân phụ. Toại mệnh tửu, sử khoái đàn sổ khúc, khúc bãi mẫn nhiên. Tự tự thiếu tiểu thời hoan lạc sự, kim phiêu luân tiều tuỵ, chuyển tỷ ư giang hồ gian. Dư xuất quan nhị niên điềm nhiên tự an, cảm tư nhân ngôn, thị tịch, thuỷ giác hữu thiên trích ý, nhân vi trường cú ca dĩ tặng chi, phàm lục bách nhất thập lục ngôn, mệnh viết Tỳ bà hành.

    Năm Nguyên Hoà thứ 10, ta về giữ chức Tư Mã ở quận Cửu Giang. Qua mùa thu năm sau, đêm ra tiễn khách bên bến sông Bồn, chợt nghe thuyền ai có tiếng đàn tỳ bà vọng lại. Nghe trong tiến đàn thánh thót, âm vang điệu nhạc ở kinh đô. Bèn hỏi gốc gác. Người đàn bà trả lời rằng "Tôi vốn là con hát, quê ở Trường An, học đàn tỳ bà với hai danh sư Mục và Tào. Nay tuổi đã cao, nhan sắc tàn tạ, lấy chồng làm con buôn (thường theo thuyền buôn đi đây đi đó)". Nghe vậy, cho dọn rượu ra đãi, xin nàng đàn lại cho nghe. Đàn xong cảm xúc vô vàn, nàng bèn kể lại cuộc đời mình từ lúc còn trẻ, vui sướng, cho tới lúc lưu lạc giang hồ khổ nhọc. Ta về đây làm quan đã được hai năm thanh thản yên ổn. Hôm nay nghe nàng nầy nói chuyện, cảm thương cho số phận lưu đầy! Bèn làm một bài thơ dài tặng nàng ta, gồm 616 lời, gọi là Tỳ bà hành.


    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến